TikTok należy do chińskiej firmy technologicznej ByteDance, założonej przez Zhang Yiminga w 2012 roku. To ByteDance stoi za fuzją TikToka z aplikacją Musical.ly, co pozwoliło platformie zdobyć popularność na całym świecie. Kulisy działalności tej spółki oraz jej wpływ na rozwój TikToka budzą spore zainteresowanie i kontrowersje.
Kto jest właścicielem TikTok i jak powstała aplikacja?
Właścicielem TikToka jest chińska firma ByteDance, która została założona w 2012 roku przez Zhang Yiminga. Aplikacja TikTok powstała w 2016 roku jako Douyin – chińska wersja platformy, a rok później została udostępniona na rynkach zagranicznych pod nazwą TikTok.
Kluczowe wydarzenia związane z powstaniem aplikacji i jej przejęciami są następujące:
- W 2016 roku ByteDance uruchomiło Douyin w Chinach.
- W 2017 roku powstała międzynarodowa wersja pod nazwą TikTok.
- W listopadzie 2017 ByteDance nabyło amerykańską platformę Musical.ly za około 1 miliard dolarów.
- W sierpniu 2018 roku doszło do połączenia Musical.ly z TikTokiem, co pozwoliło na szybką ekspansję na Zachodzie.
Połączenie Musical.ly i TikToka pozwoliło na błyskawiczne umocnienie pozycji platformy na rynkach międzynarodowych, łącząc społeczności obu aplikacji i dając ByteDance dostęp do bardzo dużej grupy młodych użytkowników poza Chinami. To przejęcie było przełomowym momentem w rozwoju TikToka oraz budowaniu jego globalnej rozpoznawalności.
ByteDance wciąż pozostaje właścicielem TikToka, zarządzając zarówno wersją międzynarodową (TikTok), jak i chińską (Douyin) jako oddzielnymi bytami z uwagi na różnice w przepisach prawnych i cenzurze w Chinach. TikTok działa obecnie w ponad 150 krajach i dostępny jest w ponad 75 językach. Jego przynależność do ByteDance ma bezpośrednie przełożenie na kwestie własnościowe, nadzór oraz politykę prywatności aplikacji.
Czym zajmuje się firma ByteDance i kiedy została założona?
ByteDance to chińska firma technologiczna założona w marcu 2012 roku przez Zhang Yiminga w Pekinie. Od początku swojej działalności skupiała się na rozwoju platform mobilnych opartych na sztucznej inteligencji i algorytmach personalizacji treści. Pierwszym dużym sukcesem ByteDance była aplikacja Toutiao, agregująca wiadomości i informacje na podstawie analizy preferencji użytkownika.
Główna działalność firmy polega na tworzeniu, rozwijaniu i zarządzaniu platformami do udostępniania treści oraz serwisami społecznościowymi, które wykorzystują zaawansowane mechanizmy rekomendacji. Oprócz TikToka i Douyin (chińska wersja TikToka), ByteDance posiada w swoim portfolio liczne aplikacje służące edukacji, komunikacji oraz pracy zdalnej, takie jak Lark, Helo czy BaBe. W 2023 roku firma zatrudniała ponad 150 000 pracowników na całym świecie, a jej wycena rynkowa, według danych agencji Bloomberg, sięgała 220 miliardów dolarów.
ByteDance przeznacza znaczące środki na rozwój technologii sztucznej inteligencji, czego efektem są nowatorskie algorytmy analizy i rekomendacji treści, stanowiące punkt odniesienia w branży social media. Firma działa globalnie, mając biura w ponad 30 krajach, a jej produkty dostępne są w ponad 150 państwach i 75 językach.
Jak wygląda struktura własnościowa ByteDance?
Struktura własnościowa ByteDance opiera się na udziale prywatnych inwestorów, założyciela oraz pracowników firmy. Największy pakiet akcji należy do chińskiego przedsiębiorcy Zhanga Yiminga, współzałożyciela i długoletniego CEO spółki. Około 20% udziałów kontrolują kluczowi pracownicy i menadżerowie ByteDance, uczestnicząc w specjalnym programie opcji na akcje, co ma motywować ich do długoterminowej pracy na rzecz rozwoju firmy.
Pozostałe akcje posiada szerokie grono inwestorów z Chin i zza granicy, którzy nabywali udziały w kolejnych rundach finansowania od 2012 roku. Do najważniejszych inwestorów należą Sequoia Capital, General Atlantic, KKR, SoftBank oraz podmioty powiązane z chińskim rządem, takie jak fundusz CITIC czy China Mobile. Takie rozproszenie udziałów sprawia, że poza założycielem żadna grupa inwestorów nie może samodzielnie decydować o najważniejszych sprawach firmy.
Dla lepszego zobrazowania rozkładu własności, poniżej zamieszczono tabelę przedstawiającą szacunkowy podział głównych kategorii udziałowców ByteDance na 2023 rok:
| Kategoria udziałowca | Szacowany udział procentowy |
|---|---|
| Zhang Yiming (założyciel) | 20% |
| Kluczowi pracownicy i menadżerowie | 20% |
| Inwestorzy zagraniczni (Sequoia, KKR, SoftBank i inni) | 40% |
| Inwestorzy chińscy, fundusze państwowe | 20% |
Jak pokazuje tabela, mimo globalnego charakteru firmy ponad połowa akcji ByteDance pozostaje w posiadaniu chińskich udziałowców – w tym funduszy państwowych oraz założyciela. Taki podział udziałów ma duże znaczenie w kontekście kontroli nad kluczowymi decyzjami firmy i możliwych regulacji z zewnątrz.
Dlaczego TikTok jest powiązany z Chinami i co to oznacza dla użytkowników?
TikTok jest powiązany z Chinami, ponieważ jego właścicielem jest ByteDance, firma założona i mająca siedzibę główną w Pekinie. Chociaż ByteDance ma biura na całym świecie i podkreśla międzynarodowy charakter TikToka, decyzje strategiczne oraz kluczowe aspekty zarządzania są podejmowane w Chinach, co potwierdzają zarówno wpisy rejestracyjne, jak i struktura korporacyjna.
Bezpośrednie powiązania TikToka z Chinami mają istotny wpływ na użytkowników. Chińskie prawo nakłada na firmy technologiczne obowiązek współpracy z władzami, zarówno w zakresie udostępniania danych, jak i wspierania bezpieczeństwa państwowego. Zgodnie z chińską ustawą o bezpieczeństwie narodowym z 2017 roku oraz ustawą o wywiadzie z tego samego roku, rząd ma prawo zażądać dostępu do danych przechowywanych przez firmy z siedzibą w Chinach, również tych obsługujących użytkowników z innych krajów.
W praktyce TikTok twierdzi, że dane użytkowników z Europy i USA są przechowywane na serwerach poza Chinami, jednak nadzór nad infrastrukturą i kodem aplikacji wciąż częściowo należy do chińskich inżynierów. Badania Citizen Lab i The Australian Strategic Policy Institute wykazały przypadki zdalnego zarządzania funkcjonalnościami platformy przez zespół z Chin oraz wpływ chińskiej centrali na decyzje moderacyjne. To oznacza, że użytkownicy powinni liczyć się z potencjalnym dostępem chińskich organów państwowych do swoich danych, nawet jeśli serwery znajdują się poza granicami Chin.
Jakie kontrowersje wiążą się z własnością TikToka?
Własność TikToka budzi kontrowersje głównie ze względu na pochodzenie firmy ByteDance, która jest chińskim przedsiębiorstwem technologicznym. W wielu krajach zachodnich pojawiają się obawy dotyczące ewentualnego dostępu chińskich władz do danych użytkowników TikToka, co wynika z chińskiego prawa nakazującego współpracę firm technologicznych z rządem w przypadku żądania informacji.
Media i politycy publikowali dowody dotyczące powiązań zarządu TikToka z ByteDance oraz z chińskimi strukturami państwowymi, wskazując na przypadki przekazywania danych wewnętrznych poza Europę i USA. W 2022 roku dziennikarze „Forbes” ujawnili, że pracownicy ByteDance w Chinach mieli dostęp do danych użytkowników z USA, co przyczyniło się do wszczęcia licznych śledztw przez amerykańskie i europejskie organy regulacyjne.
Kolejną kwestią budzącą kontrowersje jest struktura własnościowa ByteDance, w której mniejszościowym udziałowcem jest fundusz Beijing Douyin Information Service należący pośrednio do organu państwowego ChRL. To formalnie umożliwia wgląd chińskim władzom w działalność ByteDance, a tym samym TikToka, co potwierdziły m.in. analizy firmy Internet 2.0 czy informacje z amerykańskiego Departamentu Stanu. Spowodowało to nałożenie zakazów korzystania z TikToka na urządzeniach służbowych w administracjach publicznych USA, Kanady oraz Unii Europejskiej.
Przeprowadzono także liczne kontrole bezpieczeństwa i audyty kodu TikToka, których wyniki były niejednoznaczne – amerykańska Federalna Komisja Łączności oraz niemiecki BSI zgłaszały zastrzeżenia do poziomu ochrony prywatności i sposobu przetwarzania danych. Skutkiem tych obaw są wnioski o zmuszenie ByteDance do sprzedaży TikToka podmiotowi spoza Chin, a także presja na zwiększenie transparentności i regularny audyt procedur zarządzania danymi w obrębie platformy.